تابع ACCRINTM، محاسبه پرداخت مبلغ بهره اوراق که در سررسید پرداخت می‌شوند

مقدمه

تابع ACCRINTM در اکسل ابزاری ساده و دقیق برای محاسبه مبلغ بهره اوراق بهادار کوپنی یا بدون کوپن است که کل بهره در سررسید پرداخت می‌شود. این تابع برای تحلیل‌گران مالی، حسابداران و مدیران سرمایه‌گذاری کاربردی است و زمانی مفید است که بخواهید ارزش بهره تجمعی از تاریخ خرید تا تاریخ سررسید را محاسبه کنید. در این مقاله نحوه فرمول‌نویسی، مثال عملی، نکات مهم و سناریوی واقعی را به زبان کاربردی و مطابق استانداردهای سئوی Quizhome.ir بررسی می‌کنیم.

کلمات کلیدی

تابع ACCRINTM، محاسبه بهره اوراق سررسید، Excel ACCRINTM، بهره تجمعی اوراق، فرمول ACCRINTM در اکسل

تابع ACCRINTM (Accrued Interest at Maturity) برای محاسبه بهره تجمعی اوراقی استفاده می‌شود که بهره آن‌ها در زمان سررسید پرداخت می‌شود. این تابع ورودی‌های اصلی شامل تاریخ انتشار یا خرید اوراق، تاریخ سررسید، نرخ بهره سالانه (coupon rate)، ارزش اسمی (par) و نوع پایه شمارش روزها (basis) است. قالب کلی تابع در اکسل به صورت زیر است:

ACCRINTM(settlement, maturity, issue, rate, par, [basis])

توضیحات پارامترها:

• settlement: تاریخ تسویه یا خرید اوراق
• maturity: تاریخ سررسید اوراق
• issue: تاریخ انتشار اوراق
• rate: نرخ بهره سالانه به صورت اعشاری (مثلاً 0.06 برای 6%)
• par: ارزش اسمی اوراق؛ معمولاً 1000 یا 100
• basis: (اختیاری) روش شمارش روزها؛

• • Basis 1 (Actual/actual): شمارش واقعی روزهای ماه و سال.
  • Basis 2 (Actual/360): شمارش واقعی روزهای ماه و سال ۳۶۰ روزه.
  • Basis 3 (Actual/365): شمارش واقعی روزهای ماه و سال ۳۶۵ روزه.
  • Basis 4 (European 30/360): ماه ۳۰ روزه و سال ۳۶۵ روزه (شمارش اروپایی). 

نکات مهم:

• ACCRINTM برای اوراقی کاربرد دارد که بهره طی دوره پرداخت نمی‌شود و تنها در سررسید پرداخت می‌شود (zero-coupon-like or term bonds with interest at maturity).
• اگر تاریخ‌ها به درستی وارد نشود یا پارامترها ناسازگار باشند، اکسل خطا بازمی‌گرداند.
• انتخاب صحیح basis روی نتایج تاثیر دارد؛ برای دارایی‌های بین‌المللی یا قراردادی، پیش از محاسبه روش شمارش روزها را با قرارداد تطبیق دهید.

مزیت استفاده از ACCRINTM این است که به سرعت مبلغ بهره تجمعی را حساب می‌کند و مناسب گزارش‌گیری، محاسبه بازده موثر و تعیین قیمت خرید و فروش در بازار ثانویه است. ترکیب ACCRINTM با توابع قیمت و بازده (مثل PRICE یا YIELD) تحلیل کامل‌تری از اوراق به شما می‌دهد.

سناریوی کاربردی

فرض کنید شرکت الف در تاریخ 2025-03-15 اوراق قرضه‌ای با ارزش اسمی 1,000,000 تومان خریداری می‌کند. اوراق در تاریخ 2026-03-15 سررسید می‌شود و نرخ سود سالانه آن 8 درصد است. بهره کل قرار است در تاریخ سررسید به خریدار پرداخت شود. می‌خواهیم مبلغ بهره تجمعی از تاریخ خرید تا سررسید را محاسبه کنیم تا آن را در گزارش مالی ثبت کنیم.

1. داده‌ها:

• settlement = 2025-03-15
• maturity = 2026-03-15
• issue = 2024-03-15 (تاریخ انتشار فرضی)
• rate = 0.08
• par = 1000000
• basis = 1 (Actual/Actual)
•  

2. فرمول در اکسل:

ACCRINTM(2025-03-15, 2026-03-15, 2024-03-15, 0.08, 1000000, 1)

3. نتیجه و تفسیر:

خروجی عددی مقدار کل بهره‌ای را نشان می‌دهد که از زمان خرید تا سررسید انباشته شده است. این مقدار را می‌توان به‌عنوان درآمد بهره تحقق‌نیافته در ترازنامه یا برای محاسبه بازده واقعی نگهداری اوراق استفاده کرد.

نکته کاربردی:

اگر اوراق را در میانه سال بخرید، باید توجه کنید که درصدی از بهره متعلق به دوره قبل ممکن است به فروشنده تعلق داشته باشد؛ ACCRINTM این مقدار را مشخص می‌کند و به شفافیت معامله کمک می‌کند.

توضیح کوتاه درباره ACCRINTM

تابع ACCRINTM در اکسل مبلغ بهرهٔ تعلق‌گرفته برای اوراقی را محاسبه می‌کند که بهره را در سررسید پرداخت می‌کنند؛ یعنی اوراقی که پرداخت‌های دوره‌ای ندارند و تمام بهره در انتهای دوره پرداخت می‌شود. این تابع مناسب محاسبهٔ بهرهٔ انباشته از تاریخ صدور تا تاریخ تسویه است.

نحو تابع و پارامترها

ACCRINTM(issue, settlement, rate, par, [basis])

• issue: تاریخ صدور اوراق.
• settlement: تاریخ تسویه یا تاریخ محاسبه.
• rate: نرخ اسمی سالیانه بهره به صورت اعشاری (مثلاً 0.05 برای 5%).
• par: مبلغ اسمی یا ارزش اسمی واحد اوراق (معمولاً 100 یا 1000).
• basis (اختیاری): روش شمارش روزها
  • 0 = US (NASD) 30/360
  • 1 = واقعی/واقعی
  • 2 = واقعی/360
  • 3 = واقعی/365
  • 4 = اروپایی 30/360

فرمول خروجی:

مبلغ بهرهٔ انباشته = par × rate × (تعداد روزهای بین issue و settlement بر حسب روش basis / طول سال بر حسب basis).

سناریوی کاربردی گام‌به‌گام (مثال عددی دقیق)

فرض کنید اوراقی با مشخصات زیر وجود دارد و می‌خواهیم بهرهٔ انباشته تا تاریخ خرید را محاسبه کنیم:

• تاریخ صدور (issue): 2024-01-01
• تاریخ تسویه (settlement): 2024-10-15
• نرخ سالیانه بهره (rate): 5% = 0.05
• ارزش اسمی هر ورق (par): 1000
• روش شمارش روزها (basis): 0 (روش 30/360)

1. در اکسل یا فایل خود این فرمول را وارد کنید:

=ACCRINTM(“2024-01-01″,”2024-10-15”,0.05,1000,0)

2. محاسبه دستی (برای درک): با basis = 0 (30/360) تعداد روزها بین تاریخ‌ها محاسبه می‌شود:

   • ماه‌ها: 10 − 1 = 9 ماه → 9 × 30 = 270 روز
   • روزها: 15 − 1 = 14 روز
   • مجموع = 270 + 14 = 284 روز
   • نسبت سال = 284 / 360 = 0.788888…

3. محاسبه بهره انباشته:

   • accrued = 1000 × 0.05 × 0.788888… = 39.444…
   • نتیجهٔ نمایش‌ داده‌شده در اکسل معمولاً تقریباً 39.44 خواهد بود.

نکات عملی و کاربردی

• ACCRINTM مخصوص اوراقی است که فقط در تاریخ سررسید بهره پرداخت می‌کنند؛ برای اوراق با پرداخت‌های دوره‌ای از توابعی مانند ACCRINT یا سایر توابع اوراق استفاده کنید.
• انتخاب درست پارامتر basis مهم است زیرا روش شمارش روز می‌تواند نتیجه را تغییر دهد؛ در قراردادها یا بازارهای مختلف از روش‌های متفاوتی استفاده می‌شود.
• اگر می‌خواهید برای چندین تاریخ یا چند برگه محاسبه کنید، ستون‌هایی با تاریخ‌های issue و settlement و فرمول ACCRINTM را در ردیف‌ها کپی کنید تا جدول گزارش‌گیری تولید شود.
• در صورت نیاز می‌توان محاسبه را با نمایش بیشتر رقم اعشار یا گردکردن با ROUND در اکسل به شکل دلخواه قالب‌بندی کرد، مثال: =ROUND(ACCRINTM(…),2).

نتیجه‌گیری

تابع ACCRINTM ابزار ساده و دقیقی برای محاسبه بهره تجمعی اوراقی است که بهره را در زمان سررسید پرداخت می‌کنند. با درک پارامترها و انتخاب درست روش شمارش روزها می‌توانید گزارش‌های مالی دقیق‌تری تدوین کنید و معاملات اوراق را با شفافیت بیشتری ثبت کنید. برای کاربرد عملی، همواره تاریخ‌ها و پارامترهای قراردادی را بررسی کنید تا خروجی ACCRINTM منطبق با نیاز تحلیلی و استاندارد حسابداری شما باشد.

سئوالات متداول:

+ - سوال: ACCRINTM و ACCRINT چه تفاوتی دارند؟

ACCRINT برای اوراقی است که در دوره‌های منظم (مثلاً دوره‌های پرداخت نیم‌ساله یا سالیانه) بهره پرداخت می‌کنند و بهره تجمعی تا تاریخ تسویه را محاسبه می‌کند؛ ACCRINTM مخصوص اوراقی است که بهره در تاریخ سررسید پرداخت می‌شود.

+ - اگر اوراق بدون کوپن باشد آیا باید از ACCRINTM استفاده کنم؟

بله، برای اوراق بدون کوپن که بهره‌ای تنها در سررسید پرداخت می‌شود، ACCRINTM مناسب است.

+ - مقدار basis چه زمانی باید 2 یا 3 انتخاب شود؟

basis=2 برای قراردادهایی که از مبنای Actual/360 استفاده می‌کنند (متداول در برخی بازارهای پولی) و basis=3 برای محاسبه بر پایه Actual/365 کاربرد دارد. قرارداد یا مرجع بازار را چک کنید.

+ - چه خطاهایی ممکن است به وجود بیاید؟

خطاهای معمول شامل تاریخ‌های نادرست (maturity قبل از settlement)، پارامترهای غیرعدد یا basis نامعتبر است.