زندگینامه
نابوکوف در خانوادهای قدیمی و اشرافی به دنیا آمد. پدرش رهبر حزب لیبرال دموکراتیک مشروطه در روسیه بود که کتابها و مقالات متعددی دربارهٔ حقوق جزا و سیاست نوشت. یکی از مهمترین کتابهای او «دولت موقت (۱۹۲۲)» نام داشت این کتاب یکی از منابع اصلی بود که در سقوط رژیم کرنسکی نقش داشت. در سال ۱۹۲۲، پس از آنکه خانواده در برلین استقرار یافتند نابوکوف بزرگ توسط یک راستگرای مرتجع در حالی که مرد دیگری را در یک جلسهٔ عمومی محافظت میکرد، به اشتباه ترور شد. اگرچه پسر داستاننویس او از تأثیر این واقعه بر هنر خود صرف نظر کرد، اما موضوع ترور به اشتباه در رمانهای نابوکوف برجسته شدهاست. علاقهٔ زیاد نابوکوف به پدرش و محیطی که وی در آن بزرگ شدهاست در زندگینامهاش مشهود است.
ناباکوف قبل از آنکه روسیه را ترک کند در ۱۹۱۹ در پانزدهسالگی دو مجموعهٔ شعر به نام «شعر» (۱۹۱۶) و «دو مسیر» (۱۹۱۸) را منتشر کرد. او و خانوادهاش راهی انگلستان شدند و با بورسیهای که برایش در نظر گرفته شد در کالج ترینیتی، کمبریج حضور یافت. این بورسیه برای روسهای برجسته در تبعید در نظر گرفته میشد. او ابتدا در کمبریج جانورشناسی خواند اما خیلی زود به ادبیات فرانسه و روسیه روی آورد. سال ۱۹۲۲ با درجه یک فارغالتحصیل شد. در این مورد که تقریباً بدون هیچ کوششی به چنین درجهای رسیدهاست نوشت: «این دستیابی یکی از معدود گناهان سودمندانهٔ وجدان من بود.» در حالی که هنوز در انگلستان بود، به شعر گفتن بهطور عمده به زبان روسی ادامه داد اما به زبان انگلیسی هم شعر میگفت و دو مجموعهٔ شعر روسی او به نامهای «خوشه» و «مسیر امپریایی»، در سال ۱۹۲۳ ارائه شد (همان).
باردیگر در نگارش «ماشنکا» (Mashenka) که یک رمان اپیزودیک بود او به بیان تجربیات شخصی خود بازگشت. این رمان در مورد پروفسور مهاجر روسی در سال ۱۹۵۷ در ایالات متحده است که پنین (Pnin) نام دارد و به تجربیات او در زمان تدریسش بین سالهای ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۸ مربوط میشود. که ادبیات روسی و اروپایی را در دانشگاه کرنل، ایتاکا و نیویورک تدریس میکرد (همان).
رمان دوم او، «پادشاه، ملکه، کناو» که در سال ۱۹۲۸ منتشر شد او را کاملاً صاحب سبک نمایش میداد و مشخصات هنرش را نمایان میساخت. رمان شطرنجش به نام «دفاع» دو سال بعد باعث شد او به عنوان بهترین نویسنده جوان مهاجران روسی شناخته شود. در پنج سال آینده او چهار رمان و یک داستان بلند نوشت که از این میان، «ناامیدی» (despire) و «دعوت به گردن زدن» Invitation to a Beheading از اولین کارهای مهم او در این دوره بودند؛ دو اثری که شهرت قریبالوقوع او را خبر میداد (همان).
او پولی را که از رمانهای روسیاش که ترجمه آلمانی داشت و در برلین و پاریس درنسخههای کم منتشر شدهبود صرف سفرهای شکار پروانه کرد (او هیجده مقالهٔ علمی دربارهٔ حشرهشناسی منتشر کرد) اما تا پیش از پرفروشترین رمانش «لولیتا» هیچکدام از کتابهایش بیشتر از چندصددلار درآمد نداشتند. ناباکوف با تدریس تنیس، روسی، انگلیسی روزگار میگذراند و همسرش که در سال ۱۹۲۵ با او ازدواج کرده بود نیز کار مترجمی انجام میداد. از وقتی خانهاش را در روسیه از دست داد که تنها وابستگی نابوکوف به آنچیزی بود که «املاک غیرواقعی» میخواند و منظور او از این املاک غیرواقعی «حافظه و هنر» بود. او هرگز خانهای نخرید حتی بعد از اینکه با موفقیت لولیتا ثروتمند شد و توجه دیگران به کارهای قبلی او هم جلب شد با خانوادهاش – همسرش و پسرش دیمیتری – در محلههای معمولی سوئیس در یک هتل ادامه دادند.
موضوع رمانهای نابوکوف اساساً مسئله هنر است که در ظاهرای مختلف انداموارهای ارائه شدهاست؛ بنابراین، ظاهراً رمان «دفاع» در مورد شطرنج، «ناامیدی» در مورد قتل، و «دعوت به سر بریدن» یک داستان سیاسی است؛ اما هر سه اثر در مورد هنر اظهاراتی دارند که برای درک کل کتاب مهم است. در مورد نمایشنامههای او «واقعه» (سوبیتیه) که در سال ۱۹۳۸ منتشر شد و «اختراع والس» هم میتوان همین مسئله را گفت. مسئلهٔ هنر بار دیگر در بهترین رمان نابوکوف به زبان روسی، «هدیه» که داستان تحول یک هنرمند جوان در دنیای چندلایهٔ برلین پس از جنگ جهانی اول است ظاهر میشود. این رمان، با تکیه بر تقلید ادبی، یک نقطه عطف بود: استفاده جدی از تقلید پس از آن به وسیله اصلی هنر نابوکوف تبدیل شد.
اولین رمانهای نابوکوف به انگلیسی، «زندگی واقعی سباستین نایت» (۱۹۴۱) و Bend Sinister (1947)، با بهترین اثر روسیاش رقابت نمیکنند با این وجود Pale Fire (1962)، رمانی که متشکل از یک شعر بلند و شرح آن توسط یک خادم ادبی دیوانه است تسلط او را بر ساختار نامتعارفی که برای اولین بار در «هدیه» و سولوکس رکس- یک رمان روسی که به صورت سریالی در سال ۱۹۴۰ شروع شده بود و هرگز تکمیل نشده بود –وجود داشت، نشان داد و تکمیل کرد.
لولیتا (۱۹۵۵)، با ضدقهرمانش، هامبرت هامبرت، که تمایل زیادی به دختران بسیار جوان دارد، یکی دیگر از تمثیلهای ظریف نابوکوف است: عشق در پرتو آنچه متضادش است – هرزگی- بررسی شدهاست.
آدا (۱۹۶۹)، هفدهمین و طولانیترین رمان نابوکوف، تقلیدی مسخرهوار (پارودی) از شرححالها و شجرهنامههای خانوادگی است. تمام درونمایههایی که او در سایر رمانهایش استفاده کرده بود در این اثر که ترکیبی روسی و فرانسوی و انگلیسی است وارد شدهاند و این مشکلترین کاری است که او انجام دادهاست. (او همچنین تعدادی داستان کوتاه و رمان نوشت که عمدتاً به زبان روسی نوشته شده و به انگلیسی ترجمه شدهاست)
وی اولین شعرش را در سن ۱۵ سالگی نوشت و قبل از فارغالتحصیلی از مدرسه تنیشف، ۲ جلد کتاب شعر چاپ کرده بود.
همانطور که قبلاً گفته شد ناباکوف تحصیلات خود را در دانشگاه کمبریج گذراند و چند سال پس از تبعید اجباری در اروپا، در سال ۱۹۴۰ به آمریکا رفت و تا پایان عمر خود آنجا ماند. نابوکوف با انتشار رمان لولیتا به اوج شهرت رسید. او این رمان را در سال ۱۹۵۵ میلادی و به زبان انگلیسی نوشت و در پاریس منتشر کرد.
تا زمان مرگش در سال ۱۹۷۷، نابوکوف ۱۸ رمان، ۸ مجموعه داستان کوتاه، ۷ کتاب شعر و ۹ نمایشنامه منتشر کرده بود.
📚 آثار نابوکوف
| دستهبندی | آثار شاخص | توضیحات |
|---|---|---|
| رمانها (به روسی و انگلیسی) | 1- ماشنکا (Mashenka, 1926) 2- شاه، بیبی، سرباز (King, Queen, Knave, 1928) 3- دعوت به مراسم گردنزنی (Invitation to a Beheading, 1936) 4- خنده در تاریکی (Laughter in the Dark, 1938) 5- لولیتا (Lolita, 1955) 6- پنین (Pnin, 1957) 7- آتش کمفروغ (Pale Fire, 1962) 8- آدا یا اشتیاق (Ada or Ardor, 1969) 9- چیزهای شفاف (Transparent Things, 1972) 10- نگاه به هارلکینها! (Look at the Harlequins!, 1974) |
رمانهای او از طنز و بازیهای زبانی تا نقد اجتماعی و روانشناسی شخصیتها را در بر میگیرند. |
| مجموعه داستان کوتاه | 1- بازگشت چورب (The Return of Chorb) 2- نشانهها و سمبلها (Signs and Symbols) 3- لنس (Lance) 4- داستانهای منتشرشده در مجلاتی چون نیویورکر |
داستانهای کوتاه نابوکوف اغلب با طنز، سوررئالیسم و پیچیدگیهای فلسفی همراهاند. |
| شعر | 1- خوشه (Cluster, 1923) 2- مسیر امپریایی (The Empyrean Path, 1923) 3- مجموعههای شعری روسی در دهه ۱۹۲۰ |
آغاز فعالیت ادبی نابوکوف با شعر بود. |
| خودزندگینامه | – حرف بزن، خاطره! (Speak, Memory, 1951) | روایت زندگی شخصی، مهاجرت و تجربههای ادبی او. |
| مقالات و نقد ادبی | 1- نبوغ (Genius) 2- مقالاتی درباره ترجمه، هنر و ادبیات کلاسیک |
نابوکوف منتقدی جدی در حوزه ترجمه و ادبیات تطبیقی بود. |
✒️ ویژگیهای سبک نابوکوف
- بازیهای زبانی و ساختاری: استفاده از طنز، رمزگذاری و روایتهای چندلایه.
- ترکیب فرهنگ روسی و غربی: آثارش پلی میان سنت ادبی روسیه و مدرنیسم غربی هستند.
- تمرکز بر روانشناسی شخصیتها: بهویژه در لولیتا و آدا.
- علاقه به هنر و علوم: او پروانهشناس و طراح مسائل شطرنج نیز بود و این علاقهها در آثارش بازتاب یافتهاند.
🔑 جمعبندی
نابوکوف نویسندهای چندوجهی بود که هم در زبان روسی و هم انگلیسی شاهکارهایی خلق کرد. لولیتا، آتش کمفروغ و پنین از مهمترین آثار او هستند که هنوز هم در فهرست بهترین رمانهای قرن بیستم قرار دارند.
آیا دوست دارید من برایتان مسیر پیشنهادی مطالعه آثار نابوکوف (از سادهترین تا پیچیدهترین) را طراحی کنم تا راحتتر وارد دنیای او شوید؟
- سطح / ناشررمان نویس، شاعر، نویسنده
- بازدید289
- ✍️ اشعار1- خوشه (Cluster, 1923)
2- مسیر امپریایی (The Empyrean Path, 1923)
3- مجموعههای شعری روسی در دهه ۱۹۲۰ - 📚 رمان1- ماشنکا (Mashenka, 1926)
2- شاه، بیبی، سرباز (King, Queen, Knave, 1928)
3- دعوت به مراسم گردنزنی (Invitation to a Beheading, 1936)
4- خنده در تاریکی (Laughter in the Dark, 1938)
5- لولیتا (Lolita, 1955)
6- پنین (Pnin, 1957)
7- آتش کمفروغ (Pale Fire, 1962)
8- آدا یا اشتیاق (Ada or Ardor, 1969)
9- چیزهای شفاف (Transparent Things, 1972)
10- نگاه به هارلکینها! (Look at the Harlequins!, 1974) - 📚 داستان کوتاه1- بازگشت چورب (The Return of Chorb)
2- نشانهها و سمبلها (Signs and Symbols)
3- لنس (Lance)
4- داستانهای منتشرشده در مجلاتی چون نیویورکر - مقالات1- نبوغ (Genius)
2- مقالاتی درباره ترجمه، هنر و ادبیات کلاسیک - منابع مقاله1- "Vladimir Nabokov". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. Retrieved 25 April 2008.
2- "Beyond Lolita: Nabokov Centennial - The Man". CNN In-Depth Reports. Cable News Network (CNN). 9 April 1999. Retrieved 24 April 2008.
3- "Vladimir Nabokov | Biography, Books, & Facts". Encyclopedia Britannica. Retrieved 2020-12-04.
4- "Beyond Lolita: Nabokov Centennial - The Writer". CNN In-Depth Reports. Cable News Network (CNN). 9 April 1999. Retrieved 25 April 2008.
5- «ناباکوف و درد تسکینناپذیر جایگزین کردن زبانی دیگر به جای روسی». Deutsche Welle. ۲۲ ژوئن ۲۰۰۷. دریافتشده در ۲۴ آوریل ۲۰۰۸.
6- "Beyond Lolita: Nabokov Centennial - The Writer". CNN In-Depth Reports. Cable News Network (CNN). 9 April 1999. Retrieved 25 April 2008.
7- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «ماری». ترجمهٔ عباس پژمان، تهران: انتشارات هاشمی، ۱۳۷۸.
8- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «ماشنکا». ترجمهٔ خلیل رستمخانی، تهران: نشر دیگر، ۱۳۷۸.
9- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «شاه، بیبی، سرباز». ترجمهٔ رضا رضایی، تهران: نشر ثالث، ۱۳۹۵.
10- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «دفاع لوژین». ترجمهٔ رضا رضایی، تهران: نشر کارنامه، بهار ۱۳۸۴.
11- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «چشم». ترجمهٔ محمدعلی مهماننوازان، تهران: انتشارات مروارید، ۱۳۸۸.
12- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «چشم». ترجمهٔ یوسف نوریزاده، تهران: نشر مرکز، ۱۳۸۸.
13- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «خنده در تاریکی». ترجمهٔ امید نیکفرجام، تهران: انتشارات مروارید، ۱۳۸۳.
14- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «خنده در تاریکی». ترجمهٔ محمداسماعیل فلزی، تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۳.
15- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «خنده در تاریکی». ترجمهٔ مهدی سجودیمقدم، تهران: انتشارات مهراندیش، ۱۳۹۶.
16- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «ناامیدی». ترجمهٔ خجسته کیهان، تهران: کتابسرای تندیس، ۱۳۹۰.
17- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «دعوت به مراسم گردنزنی». ترجمهٔ احمد خزاعی، تهران: نشر قطره، ۱۳۷۰.
18- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «دعوت به مراسم گردنزنی». ترجمهٔ لادن کاظمی، ویراستار: بابک حقایق، تهران: انتشارات قاصدک صبا، ۱۳۹۶.
19- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «زندگی واقعی سباستین نایت». ترجمهٔ امید نیکفرجام، تهران: انتشارات نیلا، ۱۳۸۰.
20- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «زندگی واقعی سباستین نایت». ترجمهٔ بهمن خسروی، ویراستار: حمیده رستمی، تهران: انتشارات نسل نواندیش، ۱۳۸۷.
21- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «لولیتا» (۲ جلدی). ترجمهٔ اقتباسی و توسعه: ذبیحالله حکیمالهی دشتی (منصوری)، تهران: انتشارات ادارهٔ مجلهٔ ماه نو، ۱۳؟؟.
22- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «لولیتا». ترجمهٔ اکرم پدرامنیا، افغانستان/کابل: انتشارات زریاب، ۱۳۹۳.
23- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «پنین». ترجمهٔ بهمن خسروی، ویراستار: بهناز بهادریفر، تهران: نشر شوقستان، ۱۳۸۲.
24- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «پنین». ترجمهٔ رضا رضایی، تهران: نشر کارنامه، زمستان ۱۳۸۳.
25 نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «آتش کمفروغ». ترجمهٔ بهمن خسروی، ویراستار: حمیده رستمی، تهران: انتشارات نسل نواندیش، ۱۳۸۹.
26- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «چیزهای شفاف». ترجمهٔ بمحمدحسین واقف، تهران: نشر چشمه، ۱۳۹۹.
27- نابوکوف، ولادیمیر ولادیمیروویچ. «به دلقکها نگاه کن!». ترجمهٔ شمیم هدایتی، تهران: انتشارات نیلا، ۱۳۹۴.