سایت ویلا ساوا

ویلا ساوا (به انگلیسی: Villa Savoye) واقع در پوآسی در حومه شهر پاریس، فرانسه ویلایی مدرن است که توسط معمار سوئیسی، لو کوربوزیه طراحی گردیده و بین سال‌های ۱۹۲۸ تا ۱۹۳۱ ساخته شده‌است. ویلا ساوا آخرین و بهترین ویلای سبک خالص‌گرایی (پیوریسم)، برای جلوه دادن اختراعاتی که لوکوربوزیه قبلاً در موضوعات متعدد آزموده و تصحیح کرده بود طراحی شد.

با کارفرمایی روشنفکر و متمول و یک زمین بدون محدودیت، تمامی شرایط برای خلق یک شاهکار آماده بود. این اولین فرصت لو کوربوزیه برای طراحی ویلایی آزاد و بی‌پیرایه در مقیاسی بزرگ بود که از تمامی وجوه دید داشت. چیدمان اصلی فرم‌ها و فضاها بسیار ساده است: یک مکعب کم ارتفاع و تقریباً مربعی شکل در پلان، که دارای پنجره‌های طولانی در چهار سمت خود بوده و توسط دو پیلوت از روی زمین بالا آمده‌است. اندازه این مکعب توسط دو عامل ثابت تعیین می‌شود: حداکثر شیب رمپ پیاده و حداقل شعاع گردش اتومبیل.

ورودی

ورودی اصلی سایت در جنوب قرار دارد. سایت ویلا ساوا چمن زار وسیعیست که درختان بسیاری دور تا دور آن قرار دارد. راه دسترسی به بنا در ضلع شمالی قرار دارد، پیش‌بینی شده‌است که این مسیر با ماشین طی شود. لو کوربوزیه با این کار قصد داشته‌است تا مخاطب خود را دور ویلا بچرخاند و با این کار ویلا ساوا را در همان برخورد اول به ساکنان نشان می‌دهد.

پنج نکته لوکوربوزیه

آنچه که لوکوربوزیه به عنوان پنج نکته در معماری جدید ذکر کرده بود، در این ویلا هم آمده که عبارتند از:
پیلوت، باغچه بام، پلان باز، نمای آزاد و پنجره‌های کشیده.

سقف

دیوار پرده‌ای منحنی شکل که بر روی اتاق آفتاب گیر بالای سقف سایه می‌اندازد، دارای پنجره بدون شیشه می‌باشد و شکلی شبیه یک کشتی به ویلا می‌دهد. تنها چیزی است که از سوییت و اتاق خواب اصلی طبقه دوم در طرح اصلی باقی مانده‌است.

اتاق‌ها

بدون احتساب پارکینگ و اتاق‌های خدمه واقع در طبقه همکف، فضاهای قابل استفاده شخصی، تنها شامل سالن، سه اتاق خواب، یک اتاق مخصوص خانم خانه، دو حمام و یک آشپزخانه است. تمامی این فضاها در یک تراز قرار دارند و اکثر فضاهای باقی‌مانده به تراس اختصاص داده شده‌است.

شیب

شیب نکته کلیدی در این طرح است که از هال ورودی تماماً شیشه‌ای برخاسته و با طی کردن دو سطح، به طبقه اصلی ساختمان می‌رسد، جایی که رمپ به تراس می‌رسد و از آنجا دو طبقه دیگر تا رسیدن به اتاق آفتاب گیر طبقه بالا ادامه دارد. عنصر همراه این رمپ یک پلکان مارپیچ است، اگرچه عنصری زیباست فقط برای استفاده خدمه و به عنوان میانبر به کار می‌رود.

سایت ویلا ساوا:

 چمن زار وسیعی است که درختان بسیاری دور تا دور آن را فرا گرفته اند. ورودی اصلی سایت در جنوب قرار دارد و راه دسترسی به بنا در ضلع شمالی قرار دارد. پیش بینی شده است که این مسیر با ماشین طی شود. لوکوربوزیه با این کار قصد داشته است تا مخاطب خود را دور ویلا بچرخاند و با این کار ویلا ساوا در همان برخورد اول خود را به ساکنان نشان می‌دهد.

حجم ویلا ساوا:

همانند مکعبی سفید و سبک (به جهت ارتفاع از سطح زمین) در میان درختان سبز است. این سبکی با استفاده از نمای آزاد (کاذب و بدون پلان) و وجود تراس در بام تشدید شده‌اند. راه دسترسی و دیوارهای طبقه همکف نیز از جنس شیشه می‌باشند که این خود باعت ارتباط بصری بین داخل و طبیعت خارج شده است. (پلان آزاد)

دید باز به کمک شیشه و انتقال احجام و خطوط (در پلان) به خارج از خصوصیات معماری نیم طبقه بالایی می‌باشد که توانسته است پلان آزاد و نمای آزاد را برای لوکوربوزیه به خوبی ایجاد کند.

ویلا ساوا ایده رهایی از خاک لوکوربوزیه را به نمایش می‌گذارد و به او اجازه می‌دهد تا مسکن ایده ال دهه ۳۰-۱۹۲۰ را طراحی نماید. او ایده های بیان شده در مدل سیتروهان را تکمیل نمود و در مجموعه خانه‌های این دهه مورد استفاده قرار داد. ویلا ساوا به منظور پذیرش نور همچنین آنتنی بشقابی بر فراز چشم انداز جای گرفته است.
ویلا ساوا شبیه یک ویلای رنسانس دارای فرم مرکزی است و مانند معابد در یک دور نمای وسیع و بر فراز پیلوتی (نمونه معاصر ستون‌های کلاسیک) قرار گرفته است.

ویلا علاوه بر دارا بودن مفاهیم معاصر و تاریخی نمادی از سیستم تفکر قدم به قدم لوکور بوزیه است.  در مرحله اول او هر بنا جزئی از شهر تخیلی خود می داند و ثانیا می‌کوشد تا نشان دهد که چگونه معماری فیزیک و فرهنگ زندگی را غنا می‌بخشد.
واسطه ظهور تفکر او یک فرم هندسی کنترل شده و دارای ارتباطات منحصر به فرد با طبیعت است.

حجم ورودی
پوسته منحنی و شفاف معرف محدوده دسترسی از نظر شکل و تراکم با قطعه مکعبی در تضاد است دیواره شیشه‌ای و شفاف این محدوده اولیه محرک انسان برای نفوذ به بنا است.
دیواره شیشه ای در میان قابها ی ساختاری ستون‌ها جای گرفته است و توسط یک تیر شکافته شده است این تیر روی محور اصلی ساختمان قرار گرفته است و محل ورودی را مشخص می‌کند .
قدرت و جهت این تیر توسط دو تیر نمایان موازی که ستون ها طرفین ورودی را به یکدیگر می‌پیوندند تقویت شده است قرارگیری ورودی در ابتدای رامپ که با اوج گرفتن خود یک گردش معمارانه را به آرامی اشکار می‌سازد حالتی رسمی و تشریفاتی به ورودی می‌دهد.
در سمت چپ رامپ یک پله چرخان ساده قرار گرفته است که نشانه چرخش و حرکت عمودی در درون فضاست و در امتداد حرکت منحنی جداره شیشه‌ای شکل گرفته است.

پیانو سلطنتی
محدوده زندگی به صورت یک حجم پیانو مانند درون قطعه مکعب مستطیل شکل جای گرفته است رمپ مربع را به دو بخش عمومی و خصوصی مجزا تقسیم کرده است در محدوده عمومی جعبه شیشه‌ای سالن با فضای باز تراس ترکیب شده است.
لوکوربوزیه این نفوذ فضایی را با به کار بردن احجام کدر سطوح مات یا شفاف کنترل می‌کند تا دیدهای مشخصی را در جهات مختلف تعریف نماید جداره‌های شیشه‌ای رمپ وپنجره‌های نواری قرار گرفته در طول تراس امکان دیدهای مشخصی را به خارج و داخل بنا فراهم می‌سازد.

این تجارب بصری وسیع با بهره گیری از اجتماع احجام و سطوح بیان کننده میزان محصوریت فضاها و بعد جدید ناشی از حضور سطوح شیبدار رامپ تغییر مکان از درون به برون نمایش می گذارد و یک زبان متنوع معمارانه را به وجود می آورد.
رمپ ماشین معماری گردشگاهی است .
جاگیری مرکزی مسیر حرکتی تجارب متفاوتی را از این معماری به نمایش می‌گذارد. بعنوان مثال آغاز حرکت از محدوده محصور گاراژ و منتهی شدن آن به فضای وسیع تراس بام یاد آور ارتباط میان طبقات مختلف ویلا است.

جداره روی بام
نقطه پایان معماری گردشگاهی در پشت بام قرار دارد.
جایی که لوکوربوزیه نوع جدیدی از تراس بام را خلق می‌کند. تراس توسط یک صفحه (اخرین عنصر طراحی) محصور می‌شود . صفحه یک علامت پیچیده دارای حس رهایی و جلوه‌ای از ایده آزادی موجود  در کل بنا است.

این صفحه مبین شخصیت و پیام ویلا و به مثابه کتیبه یک معبد یونانی است. سطوح معقر/ محدب صفحه علاوه بر محصور نمودن فضا معرف بنا در چشم انداز پیرامون هستند. فرم توسط شبکه سازماندهی کل طراحی کنترل شده و در یک انتهای آن حجم هندسی محصور کننده پله مدور منتهی به بام قرار گرفته است.
بسته به جهت دید صفحه نهایی بصورت صفحه یا حجم دیده می‌شود. ( شبیه جعبه پیانو شکل فضای عمومی که هم چون یک حجم در بر گیرنده فضا درک می‌گردد)
مگر زمانی که درون تراس قرار گرفته ایم که صفحه و حجم در بر گیرنده پله مدور یک مجموعه همگن را بوجود می آورند.

 سیستم هندسی
سیستم هندسی اولیه یک شبکه عمود بر هم فاقد جهت بود که لوکوربوزیه با بهره گیری از آن محدوده نشیمن را طراحی کرده است.
این مکعب یک خط مبنای منظم پدید می آورد که به تحقق موضوع اصلی طراحی یعنی ارتباط فرم و محیط پیرامون کمک نماید.
صفحه تراس بام و حجم ورودی بیان کننده تنش میان منحنی ها و سیستم عمود بر هم هستند.
هریک از فضاها اجزای هدفمندی دارند که به نیازهای عملکردی و نمادین طراحی پاسخ می‌دهند. بیشترین تنش در تقسیمات فضایی/سلولی طبقه اول و در پویایی قدرتمند فرم حاصل از مدول بندی و غنای آشکار سطوح است.

 این پویایی فزاینده توسط سیستم شبکه خطوط عمود بر هم کنترل شده است خصوصا توسط نیروهای دوگانه ناشی از تاثیرات فرمهای اصلی بر سیستم: اولین نیرو توسط محور اصلی محدوده حجمی طبقه اول اعمال شده است.
محدوده نشیمن اثر پذیری بیشتری را نشان می دهد و حجم پیانو شکل آن تابعیت از این نیروی برتر آرام و تنها را به نمایش می‌گذارد. شبکه خطوط عمود بر هم سازه با روری سیستم دومینو را در تغییر ابعاد سطوح و قطعات با هدف پاسخگویی به نیازهای خاص پلان نشان می‌دهد.

حرکت
همچون تمامی کارهای لوکوربوزیه در طول دهه 1920 مسیر حرکتی مفهومی خاص دارد و بین تجارب بصری مختلف و پیوسته موجود در ویلا ارتباط برقرار می کند . طبیعت پیوسته این حوادث یک زنجیره ارتباطی را میان عناصر طراحی برقرار می‌سازد.
توجه لوکوربوزیه به ارتباط متقابل میان عناصرو مسیر حرکتی قابل مشاهده است. در طول تجارب بصری پیوسته در می‌یابیم که مسیر حرکتی یک عنصر خطی دارای پویایی واحساس تداوم است که با تقارن و ایستایی قطعه معلق (تصویر عمومی قابل درک از ویلا) تضاد دارد.
بر خلاف سازماندهی ویلا مسیر یک بعد زمانی است که قدرت آن با تسلسل حرکتی حاصل از تجارب بصری فرم و فضا افزایش یافته است. حس پویایی توسط مسیر منحنی سواره پیرامون حجم ورودی کشف و توسط حرکت نمادین رامپ تقویت می‌گردد. این عنصر نمادین و مهم قدرت اصلی را افزایش می‌دهد.

 طبقات را می‌شکافد و همچون پله برقی بیننده را در قلب طرح به چرخش و حرکت وا می‌دارد. بر اثر فشردگی فرم درک زنجیره تجارب بصری از محدوده حرکتی خارجی (مسیر سواره پیرامون حجم ورودی) آغاز می‌شود .
محل قرار گیری در ورودی از مسیرحرکتی موجود در داخل ویلا پیروی می‌کند و ارتباط میان دو فضای داخلی و خارجی را بر قرار می‌سازد. کشش جهت‌دار ممتد و قدرتمند رامپ علاوه بر نفی مفهوم استراحت و سکون در فضای ورودی حالت پویای فضا و پیوستگی زنجیره تجارب بصری را حفظ می‌کند.

فضاهای محصور و مکعب مستطیل شکل محدوده‌های مختلف و مجزای فضای نشیمن پیانو شکل را تشکیل می‌دهند و تراس محدوده نشیمن ارتباط میان این فضاها را برقرار می‌سازد. بازشوهای یکسان و ممتد نمای غربی پیوستگی این فضاها را افزایش می‌دهد.